Een NIS2-gap analyse bestaat uit een aantal vaste stappen: je brengt de huidige beveiligingssituatie in kaart, vergelijkt die met de eisen uit de NIS2-richtlijn, en stelt vast waar de tekortkomingen zitten. Op basis daarvan maak je een actieplan om de gevonden gaten te dichten. Deze aanpak geldt voor elke organisatie die onder de Cyberbeveiligingswet valt of daar binnenkort onder gaat vallen. In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over de NIS2-gap analyse, van de onderdelen die worden beoordeeld tot wat je met de resultaten doet.
Welke onderdelen worden beoordeeld tijdens een NIS2-gap analyse?
Tijdens een NIS2-gap analyse worden alle beveiligingsdomeinen beoordeeld die de richtlijn verplicht stelt. Dit omvat risicobeheer, toegangsbeveiliging, incidentrespons, continuïteitsplanning, beveiliging van de toeleveringsketen en de manier waarop significante incidenten worden gemeld. Elk domein wordt vergeleken met de minimumeisen uit de NIS2-richtlijn.
Concreet kijk je bij een gap analyse naar de volgende gebieden:
- Technische beveiliging: denk aan multifactorauthenticatie (MFA), encryptie, patchbeheer en netwerkbeveiliging
- Organisatorische maatregelen: beveiligingsbeleid, rolverdeling en bewustwording bij medewerkers
- Incidentbeheer: heb je een procedure om incidenten te detecteren, te melden en op te lossen?
- Bedrijfscontinuïteit: back-upbeleid, herstelplannen en uitwijkscenario’s
- Ketenverantwoordelijkheid: hoe veilig zijn je leveranciers en partners?
- Compliance en documentatie: zijn maatregelen aantoonbaar geborgd en gedocumenteerd?
Bij ICT-beveiliging voor het MKB gaat het niet alleen om technische tools, maar ook om de vraag of processen en verantwoordelijkheden goed zijn ingericht. Een gap analyse geeft je op al deze vlakken een helder beeld van waar je staat.
Hoe voer je een NIS2-gap analyse stap voor stap uit?
Een NIS2-gap analyse voer je uit in vijf opeenvolgende stappen: inventariseren van de huidige situatie, toetsen aan de NIS2-eisen, vaststellen van de tekortkomingen (de “gaps”) en prioriteren van verbeteracties. Door deze stappen in volgorde te doorlopen, krijg je een gestructureerd en volledig beeld van je beveiligingsniveau.
- Stap 1: Scope bepalen. Stel vast welke systemen, processen en afdelingen onder de NIS2-richtlijn vallen. Niet alles in je organisatie is even relevant.
- Stap 2: Huidige situatie in kaart brengen. Documenteer welke beveiligingsmaatregelen al aanwezig zijn. Gebruik interviews, technische scans en bestaande documentatie.
- Stap 3: Toetsen aan de NIS2-eisen. Vergelijk je huidige situatie punt voor punt met de verplichtingen uit de richtlijn. Dit is de kern van de gap analyse.
- Stap 4: Gaps identificeren en documenteren. Leg vast op welke punten je organisatie nog niet voldoet. Wees zo concreet mogelijk: welk beleid ontbreekt, welke technische maatregel is nog niet ingericht?
- Stap 5: Prioriteren en actieplan opstellen. Niet alle gaps zijn even urgent. Prioriteer op basis van risico en stel een realistisch actieplan op met eigenaren, deadlines en benodigde middelen.
Een goede cybersecurity-aanpak begint bij inzicht. De gap analyse is precies dat startpunt: je weet waar je staat voordat je bepaalt waar je naartoe gaat.
IT AANSPREEKPUNT
Klaar om je IT eindelijk uit handen te geven?
Of je nu een SharePoint-intranet wilt inrichten, je hele IT wilt uitbesteden, of gewoon een vraag hebt: wij denken graag met je mee. Al bij 150+ bedrijven bewezen effectief.
Wat is het verschil tussen een NIS2-gap analyse en een risicoanalyse?
Een NIS2-gap analyse en een risicoanalyse zijn twee verschillende instrumenten. Een gap analyse vergelijkt je huidige situatie met een vastgestelde norm, in dit geval de NIS2-richtlijn. Een risicoanalyse brengt de kans en impact van specifieke dreigingen in kaart, zonder te toetsen aan een externe norm. Beide zijn nodig, maar ze hebben een ander doel.
Simpel gezegd: de gap analyse vertelt je of je aan de regels voldoet, de risicoanalyse vertelt je wat er mis kan gaan en hoe erg dat is. In de NIS2-richtlijn zijn beide verplicht: je moet een risicoanalyse uitvoeren én aantonen dat je passende maatregelen hebt getroffen. De gap analyse helpt je te bewijzen dat je maatregelen ook daadwerkelijk aansluiten op wat de wet vereist.
In de praktijk worden beide analyses vaak gecombineerd. Je begint met de gap analyse om te zien waar je tekortschiet, en vervolgens gebruik je de risicoanalyse om te bepalen welke gaps het meeste risico opleveren en dus als eerste moeten worden aangepakt.
Wie moet een NIS2-gap analyse uitvoeren?
Een NIS2-gap analyse moet worden uitgevoerd door iemand met kennis van zowel de NIS2-richtlijn als de IT-omgeving van je organisatie. Dat kan een interne IT-verantwoordelijke zijn, maar in de praktijk schakelen veel MKB-bedrijven een externe specialist in, omdat de benodigde kennis intern vaak ontbreekt.
Belangrijk is dat de uitvoerder onafhankelijk kan kijken. Iemand die zelf de systemen beheert, heeft soms blinde vlekken voor tekortkomingen in zijn eigen werk. Een externe partij brengt een frisse blik en heeft bovendien ervaring met vergelijkbare organisaties, waardoor de analyse scherper en completer wordt.
Ongeacht wie de analyse uitvoert, moet het management actief betrokken zijn. NIS2 legt bestuurders namelijk persoonlijke aansprakelijkheid op. Dat betekent dat de directie de bevindingen moet kennen, goedkeuren en opvolgen. De gap analyse is dus niet alleen een IT-aangelegenheid, maar een bestuurlijke verantwoordelijkheid.
Hoe lang duurt een NIS2-gap analyse gemiddeld?
Een NIS2-gap analyse duurt gemiddeld tussen de twee en zes weken, afhankelijk van de omvang van je organisatie, de complexiteit van je IT-omgeving en de beschikbaarheid van documentatie. Voor een klein MKB-bedrijf met een overzichtelijke infrastructuur kan het sneller gaan; voor grotere organisaties met meerdere locaties of systemen duurt het langer.
De doorlooptijd wordt ook beïnvloed door hoe goed je organisatie is voorbereid. Als er al beleidsdocumenten, netwerkdiagrammen en beveiligingsprocedures beschikbaar zijn, gaat de inventarisatiefase veel sneller. Ontbreekt die documentatie, dan kost het meer tijd om de huidige situatie in kaart te brengen.
Reken er ook op dat na de analyse tijd nodig is om het actieplan te schrijven en te bespreken. De analyse zelf is één ding, maar de vertaling naar concrete stappen vraagt ook aandacht. Plan die tijd in, zodat je niet alleen weet waar de gaps zitten, maar ook direct weet wat je als eerste gaat aanpakken.
Wat doe je met de resultaten van een NIS2-gap analyse?
Met de resultaten van een NIS2-gap analyse stel je een concreet verbeterplan op. Je prioriteert de gevonden tekortkomingen op basis van risico, wijst verantwoordelijkheden toe en stelt deadlines vast. Vervolgens voer je de verbeteringen stap voor stap door en documenteer je de voortgang, zodat je naleving kunt aantonen.
De resultaten zijn meer dan een checklist. Ze geven je organisatie een duidelijke routekaart richting NIS2-compliance. Een paar concrete vervolgstappen:
- Stel een prioriteitenlijst op: welke gaps leveren het hoogste risico op en moeten als eerste worden opgelost?
- Wijs eigenaren aan voor elk verbeterpunt, zodat duidelijk is wie verantwoordelijk is
- Plan de implementatie van technische maatregelen, zoals Microsoft 365-beveiliging, MFA en patchbeheer
- Zorg voor organisatorische maatregelen: update het beveiligingsbeleid, train medewerkers en stel incidentprocedures op
- Documenteer alles, want aantoonbaarheid is een expliciete eis van de NIS2-richtlijn
- Plan een herhalingsmeting om te controleren of de verbeteringen het gewenste effect hebben
De gap analyse is geen eenmalige exercitie. NIS2 vereist dat je beveiliging continu wordt gemonitord en bijgesteld. Gebruik de resultaten dus ook als basis voor een structureel beveiligingsprogramma, niet alleen als een momentopname.
Hoe IT Aanspreekpunt helpt met jouw NIS2-gap analyse
Wij begeleiden MKB-bedrijven van A tot Z bij het uitvoeren van een NIS2-gap analyse en de vervolgstappen richting compliance. Als Microsoft 365-specialist en IT-partner voor meer dan 150 organisaties weten we precies waar de knelpunten zitten en hoe je die praktisch oplost.
Wat wij voor je doen:
- Uitvoeren van een volledige gap analyse op basis van de NIS2-richtlijn en de komende Cyberbeveiligingswet
- Inrichten van technische maatregelen zoals MFA, encryptie, patchbeheer en toegangsbeleid via Microsoft 365 en Intune
- Opstellen en implementeren van beveiligingsbeleid en incidentprocedures
- Bewaken van je beveiliging via monitoring en updates
- Zorgen voor aantoonbare compliance met volledige documentatie
- Ondersteunen bij de ISO 27001-begeleiding als je ook die certificering wilt behalen
Je hoeft dit niet alleen te doen. Wil je weten waar jouw organisatie nu staat en wat er nodig is om NIS2-compliant te worden? Neem contact met ons op voor een vrijblijvend gesprek.
IT AANSPREEKPUNT
Klaar om je IT eindelijk uit handen te geven?
Of je nu een SharePoint-intranet wilt inrichten, je hele IT wilt uitbesteden, of gewoon een vraag hebt: wij denken graag met je mee. Al bij 150+ bedrijven bewezen effectief.