Voor NIS2-compliance moeten medewerkers een combinatie van security awareness training en, afhankelijk van hun rol, technische cybersecuritytraining volgen. De richtlijn verplicht organisaties om hun personeel actief bewust te maken van digitale risico’s en hen de kennis te geven om veilig te handelen. In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over NIS2-cybersecuritytraining, zodat je precies weet wat er van jouw organisatie wordt verwacht.
Wat verplicht NIS2 precies op het gebied van medewerkerstraining?
NIS2 verplicht organisaties om medewerkers structureel bewust te maken van cybersecurityrisico’s en hen te trainen in veilig digitaal gedrag. Dit is geen eenmalige actie, maar een doorlopende verplichting die onderdeel uitmaakt van het bredere risicobeheerbeleid dat de richtlijn voorschrijft. Bestuurders zijn hiervoor persoonlijk verantwoordelijk.
Concreet schrijft NIS2 voor dat organisaties passende technische en organisatorische maatregelen nemen om netwerk- en informatiesystemen te beveiligen. Medewerkerstraining valt expliciet onder de organisatorische maatregelen. De richtlijn stelt dat het personeel voldoende kennis en vaardigheden moet hebben om beveiligingsrisico’s te herkennen en te vermijden.
In Nederland wordt NIS2 vertaald naar de Cyberbeveiligingswet, die naar verwachting in het tweede kwartaal van 2026 in werking treedt. Organisaties die onder de wet vallen, moeten kunnen aantonen dat zij actief investeren in de cybersecuritybewustwording van hun medewerkers. Documentatie van trainingen, deelnamelijsten en evaluaties zijn daarbij essentieel.
Welke medewerkers moeten verplicht een NIS2-training volgen?
Onder NIS2 moeten in principe alle medewerkers een basistraining in security awareness volgen. Aanvullend gelden er verzwaarde eisen voor specifieke groepen: IT-medewerkers, systeembeheerders en bestuurders hebben een uitgebreidere of meer gespecialiseerde training nodig.
De redenering hierachter is logisch. Elk personeelslid met toegang tot bedrijfssystemen of -data vormt een potentieel risico, ongeacht functie. Phishing, social engineering en onveilig wachtwoordgebruik zijn aanvallen die gericht zijn op gewone medewerkers, niet alleen op IT-specialisten.
- Alle medewerkers: Basistraining in security awareness, inclusief phishingherkenning en wachtwoordbeleid
- IT-medewerkers en systeembeheerders: Technische cybersecuritytraining op het gebied van netwerken, toegangsbeheer en incidentrespons
- Bestuurders en directie: Training gericht op risicobeheer, bestuurlijke verantwoordelijkheid en NIS2-compliance
- Medewerkers met toegang tot gevoelige data: Aanvullende training op het gebied van dataveiligheid en privacywetgeving
Bestuurders verdienen extra aandacht. NIS2 stelt hen persoonlijk aansprakelijk bij niet-naleving, wat betekent dat zij niet alleen verantwoordelijk zijn voor het beleid, maar ook actief moeten begrijpen welke risico’s er spelen en hoe de organisatie daarop inspeelt.
Wat is het verschil tussen security awareness en technische cybersecuritytraining?
Security awareness training richt zich op gedrag en bewustwording: medewerkers leren digitale dreigingen herkennen en veilig handelen in dagelijkse situaties. Technische cybersecuritytraining gaat dieper en is bedoeld voor mensen die systemen beheren of beveiligen, met focus op technische kennis en vaardigheden.
Het onderscheid is belangrijk voor een goed NIS2-trainingsprogramma, omdat beide vormen een andere doelgroep en een andere aanpak vereisen.
Security awareness training
Deze training is voor iedereen in de organisatie. Het gaat over het herkennen van phishingmails, het correct omgaan met wachtwoorden, het melden van verdachte situaties en het begrijpen van basisregels rondom dataveiligheid. De nadruk ligt op gedragsverandering, niet op technische kennis.
Technische cybersecuritytraining
Deze training is bestemd voor IT-medewerkers, systeembeheerders en beveiligingsverantwoordelijken. Onderwerpen zijn onder andere netwerkbeveiliging, ICT-beveiliging voor het MKB, patchbeheer, toegangsbeheer en incidentrespons. Deze medewerkers moeten niet alleen risico’s herkennen, maar ook actief kunnen ingrijpen wanneer er iets misgaat.
Hoe vaak moeten medewerkers cybersecuritytraining volgen onder NIS2?
NIS2 schrijft geen vaste frequentie voor, maar vereist dat training structureel en regelmatig plaatsvindt. In de praktijk geldt een jaarlijkse herhaling als minimale standaard, aangevuld met extra sessies bij nieuwe dreigingen, systeemwijzigingen of na een beveiligingsincident.
De redenering is dat cyberdreigingen voortdurend veranderen. Een training die drie jaar geleden is gevolgd, dekt de huidige risico’s niet meer volledig. Regelmatige herhaling zorgt ervoor dat medewerkers op de hoogte blijven van nieuwe aanvalstechnieken zoals geavanceerde phishing, deepfake-fraude of nieuwe vormen van ransomware.
Praktische richtlijnen voor trainingsfrequentie:
- Jaarlijkse basistraining voor alle medewerkers
- Kwartaalupdates of korte opfrissessies voor IT-medewerkers
- Extra training na een beveiligingsincident of datalek
- Onboarding-training voor nieuwe medewerkers direct bij indiensttreding
- Aanvullende sessies bij invoering van nieuwe systemen of werkwijzen
Welke onderwerpen moet een NIS2-conforme cybersecuritytraining bevatten?
Een NIS2-conforme cybersecuritytraining voor medewerkers moet minimaal de volgende onderwerpen bevatten: phishingherkenning, wachtwoordbeheer, veilig gebruik van bedrijfssystemen, meldprocedures bij incidenten en de basisprincipes van dataveiligheid. Voor IT-medewerkers komen daar technische onderwerpen bij.
Een volledig trainingsprogramma dekt de volgende gebieden:
- Phishing en social engineering: Herkennen van verdachte e-mails, links en telefoontjes
- Wachtwoordbeleid en MFA: Gebruik van sterke wachtwoorden en meervoudige verificatie
- Veilig werken op afstand: VPN-gebruik, thuisnetwerken en het gebruik van persoonlijke apparaten
- Incidentmelding: Wanneer en hoe meld je een beveiligingsincident intern en extern
- Dataveiligheid en privacy: Omgaan met gevoelige bedrijfs- en klantgegevens
- Toegangsbeheer: Het principe van minimale rechten en het belang van rolgebaseerde toegang
- Updates en patchbeheer: Waarom tijdige updates essentieel zijn voor beveiliging
Voor organisaties die werken met Microsoft 365 beveiliging is het ook waardevol om medewerkers te trainen in de beveiligingsinstellingen van de tools die zij dagelijks gebruiken, zoals Teams, SharePoint en Outlook.
Hoe implementeer je een NIS2-trainingsprogramma in een MKB-organisatie?
Een NIS2-trainingsprogramma implementeer je in een MKB-organisatie door te starten met een nulmeting, daarna rollen en trainingsbehoeften in kaart te brengen, geschikte trainingsvormen te kiezen en deelname en resultaten te documenteren. Pragmatisme is hierbij het sleutelwoord: het hoeft niet complex te zijn om effectief te zijn.
Veel MKB-bedrijven denken dat een uitgebreid trainingsprogramma alleen weggelegd is voor grote organisaties met een eigen IT-afdeling. Dat klopt niet. Met een gestructureerde aanpak is NIS2-conforme training ook voor kleinere organisaties goed te realiseren.
Een praktische aanpak in stappen:
- Nulmeting: Breng in kaart welke medewerkers welke toegang hebben en waar de grootste risico’s liggen
- Rollen definiëren: Bepaal welke medewerkers basistraining nodig hebben en wie aanvullende technische training vereist
- Trainingsvormen kiezen: Combineer e-learning modules voor basiskennis met praktische oefeningen zoals gesimuleerde phishingtests
- Planning opstellen: Zorg voor een jaarkalender met geplande trainingen en herhaaldata
- Documentatie bijhouden: Leg deelname, inhoud en evaluaties vast voor aantoonbare compliance
- Evalueren en bijsturen: Meet het effect van trainingen en pas de inhoud aan op basis van nieuwe dreigingen of incidenten
Voor MKB-organisaties die ICT willen uitbesteden is het ook een optie om de trainingscoördinatie neer te leggen bij een externe IT-partner, zodat de organisatie zich kan concentreren op de kernactiviteiten.
Hoe IT Aanspreekpunt helpt met NIS2-compliance en cybersecuritytraining
NIS2-compliance is meer dan een checklist invullen. Het vraagt om een structurele aanpak waarbij technische maatregelen en medewerkerstraining hand in hand gaan. Wij helpen MKB-organisaties bij elke stap van dat traject, van de eerste nulmeting tot en met aantoonbare compliance.
Wat wij voor je kunnen doen:
- Een NIS2-nulmeting uitvoeren om te bepalen waar jouw organisatie nu staat
- Technische beveiligingsmaatregelen implementeren zoals MFA, patchbeheer en toegangsbeleid via Microsoft 365 en Intune
- Medewerkers begeleiden bij security awareness, afgestemd op hun rol en jouw branche
- Documentatie en rapportages opstellen voor aantoonbare NIS2-naleving
- Doorlopend monitoren van jouw IT-omgeving zodat nieuwe dreigingen snel worden gesignaleerd
Wil je weten hoe jouw organisatie er nu voor staat op het gebied van NIS2? Neem contact met ons op voor een vrijblijvend gesprek. We denken graag met je mee.
Gerelateerde artikelen